Làm tour Tây Bắc là làm tour đường đèo dài. Người làm tour phải chọn xe và tài xế quen núi, tính giờ chạy thật rộng rãi, bám theo mùa lúa và mùa mưa, chuẩn bị cho sương mù buổi sáng và những đêm lạnh, và lúc nào cũng có phương án khi đường sạt. Cảnh đẹp ở đây luôn đi kèm câu hỏi về sức khoẻ của khách và độ an toàn của từng khúc cua.
Chào bạn, đây là Nhà Lữ Hành. Tây Bắc là vùng mà nhiều khách ao ước và cũng là vùng nhiều người làm tour vừa thương vừa sợ. Tập này không kể cảnh đẹp nữa, vì cảnh đẹp khách đã xem đủ trên mạng. Mình kể những điều người làm tour cần tính khi đưa một đoàn lên núi. Thời tiết mỗi năm một khác, nên bạn luôn phải kiểm tra dự báo trước mỗi chuyến.
Xe và tài xế quen đèo là điều đầu tiên
Đường lên Tây Bắc là chuỗi đèo dài, nhiều khúc cua gấp, có đoạn hẹp, có đoạn đang sửa. Tài xế quen đường biết chỗ nào phải giảm tốc, chỗ nào hay có xe tải đổ dốc, chỗ nào dừng an toàn để khách xuống ngắm cảnh. Đây không phải nơi để thử tài xế mới.
Chọn xe cũng phải tính tới đường. Xe quá lớn có thể khó xoay ở những đường nhỏ vào bản, xe quá nhỏ thì khách mệt vì xóc. Nhiều tour Tây Bắc dùng xe cỡ vừa, và đổi sang xe nhỏ hơn cho những chặng vào sâu.
Kiểm tra phanh, lốp trước chuyến là việc của nhà xe, nhưng điều hành nên hỏi lại. Một cái phanh yếu trên đèo dài là chuyện không ai muốn nghĩ tới.
Tài xế cũng phải được nghỉ đủ. Lái đèo cả ngày rất mệt. Đừng xếp những ngày chạy quá dài liên tiếp chỉ để thêm điểm.
Tính giờ chạy: bản đồ nói một, đường núi nói khác
Quãng đường trên bản đồ có thể ngắn, nhưng đường đèo làm thời gian chạy dài gấp nhiều lần so với đường bằng. Thêm thời gian dừng ngắm cảnh, dừng cho khách say xe nghỉ, dừng vì đường đang sửa, một chặng tưởng nửa ngày có thể thành cả ngày.
Người làm tour Tây Bắc lâu năm thường xếp chặng xe dài vào buổi sáng, để tới nơi nghỉ trước khi trời tối. Chạy đèo trong bóng tối, sương mù, mưa phùn là điều nên tránh.
Với khách dễ say xe, nhắc họ ăn nhẹ trước khi đi, ngồi hàng ghế đầu, nhìn ra xa. Chuyện dùng thuốc chống say thì khách hỏi ý kiến dược sĩ hay bác sĩ. Xe nên dừng nghỉ định kỳ ở những chỗ an toàn.
Hãy nói thật với khách trong chương trình rằng tour này ngồi xe nhiều và đường quanh co. Khách đã biết trước sẽ chuẩn bị tinh thần tốt hơn.
Mùa lúa, mùa nước đổ và mùa mưa
Khách lên Tây Bắc hay muốn thấy ruộng bậc thang. Ở những vùng nổi tiếng như Mù Cang Chải, mùa lúa chín vàng thường vào khoảng cuối tháng chín đến đầu tháng mười, còn mùa đổ nước vào ruộng chuẩn bị cấy thường vào khoảng cuối xuân đầu hè. Mỗi năm có thể sớm muộn vài tuần theo thời tiết.
Người làm tour nên hỏi người dân địa phương hoặc nhà cung cấp quen về tình hình lúa năm đó trước khi chốt ngày. Hứa với khách lúa chín vàng mà đến nơi lúa còn xanh hay đã gặt là một kiểu hứa quá.
Mùa mưa ở vùng núi phía Bắc thường rơi vào mùa hè, là lúc nguy cơ sạt lở và lũ quét cao hơn. Tour vẫn chạy được, nhưng phải theo dõi sát cảnh báo, có phương án dự phòng và sẵn sàng đổi tuyến.
Mùa đông thì trời trong hơn nhưng lạnh, có năm trên núi cao có băng giá. Khách từ miền Nam lên cần được dặn kỹ chuyện quần áo ấm.
Sương mù buổi sáng và những đêm lạnh
Sương mù là đặc sản của núi, khách rất thích chụp ảnh. Nhưng sương dày trên đèo làm tầm nhìn rất thấp, xe phải đi chậm, có khi phải dừng chờ sương tan. Đừng xếp lịch quá sát vào buổi sáng ở những chặng đèo cao.
Đêm trên núi lạnh hơn khách tưởng, kể cả vào mùa hè. Nhắc khách mang áo khoác, tất, và kiểm tra chỗ nghỉ có đủ chăn ấm. Ở nhà dân vùng cao, có khi cần mang thêm túi ngủ hay chăn.
Nước nóng ở một số nơi nghỉ vùng cao có thể hạn chế. Nói trước với khách để họ không bất ngờ, và hỏi nhà cung cấp giờ nào có nước nóng để xếp lịch tắm cho đoàn.
Người lớn tuổi, trẻ nhỏ cần được để ý hơn khi trời lạnh. Một buổi tối ngồi quanh bếp lửa với nước gừng nóng có khi lại là kỷ niệm đẹp nhất.
Phương án khi đường sạt và những chặng xa bệnh viện
Mỗi tuyến Tây Bắc nên có sẵn phương án khi một đoạn đèo bị chặn: đường vòng nào, mất thêm bao lâu, chỗ nghỉ dự phòng ở đâu. Phương án này nên ghi trong lịch chạy và được bàn trong buổi bàn giao.
Nhiều chặng ở vùng núi cách cơ sở y tế lớn khá xa. Hướng dẫn viên nên biết trước trạm y tế, bệnh viện gần nhất trên từng chặng, và mang theo túi sơ cứu cơ bản. Hỏi khách về sức khoẻ trước chuyến là việc càng quan trọng với tuyến này.
Sóng điện thoại ở một số đoạn có thể yếu. Thống nhất với điều hành những mốc báo cáo khi qua vùng có sóng.
Tây Bắc đẹp nhất khi đi chậm và đi an toàn. Một tour bớt một điểm để có thêm thời gian là tour mà khách và cả người dẫn đoàn đều nhớ với cảm giác dễ chịu.
Câu hỏi thường gặp
Mùa lúa chín Mù Cang Chải thường vào tháng mấy?
Thường vào khoảng cuối tháng chín đến đầu tháng mười, nhưng có thể sớm hay muộn vài tuần tuỳ thời tiết từng năm. Người làm tour nên hỏi người dân địa phương về tình hình lúa năm đó trước khi chốt ngày khởi hành.
Đi tour Tây Bắc mùa mưa có an toàn không?
Vẫn có thể đi nếu theo dõi sát cảnh báo thời tiết, có phương án dự phòng và sẵn sàng đổi tuyến khi có nguy cơ sạt lở. Những ngày có cảnh báo mưa lớn nên tránh các chặng đèo nguy hiểm.
Tour Tây Bắc nên dùng xe loại nào?
Xe cỡ vừa thường phù hợp vì dễ xoay trên đường đèo mà khách vẫn ngồi thoải mái. Với những đường nhỏ vào bản, có thể cần đổi sang xe nhỏ hơn. Quan trọng nhất là tài xế quen đường núi.
Khách say xe khi đi đường đèo nên làm gì?
Ăn nhẹ trước khi đi, ngồi hàng ghế đầu, nhìn ra xa, mở hé cửa sổ khi có thể và nghỉ ở những điểm dừng. Về thuốc chống say, khách nên hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước chuyến đi.
Ngủ ở nhà dân vùng cao cần chuẩn bị gì?
Áo ấm, tất, đồ vệ sinh cá nhân, đèn pin nhỏ, và tinh thần chấp nhận sự đơn sơ. Hỏi trước nhà cung cấp về chăn ấm, nước nóng và nhà vệ sinh để báo khách chuẩn bị phù hợp.
