Người trái ngành vào nghề lữ hành giữa chừng nên thử nghề trước khi bỏ việc cũ, học chứng chỉ nghiệp vụ theo quy định nếu muốn làm hướng dẫn viên hay điều hành, tận dụng những gì mình đã có từ nghề cũ, và chuẩn bị sẵn tài chính cho giai đoạn đầu khi thu nhập chưa ổn định.
Chào bạn, đây là Nhà Lữ Hành. Trong nghề này có rất nhiều người đến từ chỗ khác: giáo viên, kỹ sư, nhân viên ngân hàng, người từng làm bếp. Nhiều người trong số đó lại làm rất giỏi. Tập này dành cho bạn đang ở tuổi ba mươi, bốn mươi và bắt đầu nghĩ tới chuyện đổi nghề.
Vì sao nhiều người trái ngành làm tốt?
Người trái ngành mang theo những thứ mà người mới ra trường chưa có: kinh nghiệm sống, sự điềm tĩnh, khả năng làm việc với nhiều loại người, và thường là một vốn hiểu biết sâu về một lĩnh vực.
Một cựu giáo viên lịch sử kể chuyện ở di tích rất cuốn hút. Một người từng làm bếp dẫn tour ẩm thực có những chi tiết mà sách không có. Một người từng làm kỹ thuật có thể dẫn những đoàn chuyên đề về công nghiệp, nông nghiệp.
Khách lớn tuổi cũng hay tin tưởng người dẫn đoàn có tuổi đời, có trải nghiệm. Đó là lợi thế thật.
Vì vậy, đừng nghĩ mình bắt đầu từ con số không. Hãy hỏi mình đang mang theo gì có thể dùng được trong nghề mới.
Một bài tập nhỏ hữu ích là ngồi viết ra ba điều mình làm giỏi ở nghề cũ, rồi tự hỏi mỗi điều ấy có thể thành gì trên một chuyến đi. Người quen quản lý giấy tờ có thể là điều hành cẩn thận. Người quen đứng lớp có thể là người thuyết minh rõ ràng. Người quen chăm khách ở cửa hàng có thể là người bán tour được tin.
Thử nghề trước khi bỏ việc cũ
Nghề lữ hành nhìn từ bên ngoài rất đẹp: đi nhiều, gặp nhiều người, được trả tiền để du lịch. Bên trong thì có dậy sớm, ngủ muộn, xa nhà, đối mặt sự cố, thu nhập theo mùa. Hãy thử trước khi quyết định.
Có vài cách thử: xin đi theo một đoàn như người phụ việc vào kỳ nghỉ, làm cộng tác viên bán tour bán thời gian, tham gia giúp một nhóm du lịch cộng đồng ở quê. Vài tháng như vậy cho bạn câu trả lời rõ hơn mọi bài viết.
Trong thời gian thử, để ý cảm giác của mình sau một ngày tour mệt nhất. Nếu vẫn thấy vui và muốn đi tiếp, đó là tín hiệu tốt.
Đừng bỏ việc cũ chỉ vì một chuyến đi vui. Quyết định đổi nghề nên dựa trên những ngày khó, không phải những ngày đẹp.
Học chứng chỉ và điều kiện hành nghề
Muốn làm hướng dẫn viên có thẻ, người trái ngành thường cần học các khoá bồi dưỡng nghiệp vụ hướng dẫn và thi lấy chứng chỉ theo quy định. Muốn làm người phụ trách kinh doanh lữ hành, có thể cần chứng chỉ nghiệp vụ điều hành. Điều kiện cụ thể nên hỏi cơ quan quản lý du lịch.
Chọn nơi học uy tín, có chứng chỉ được công nhận khi làm hồ sơ. Hãy hỏi trước, đừng để học xong mới biết chứng chỉ không dùng được.
Khoá học cho bạn khung kiến thức, nhưng hãy coi đó là điểm bắt đầu. Đọc thêm, đi thêm, theo chân người lâu năm.
Nếu muốn dẫn khách quốc tế, ngoại ngữ là phần cần đầu tư thời gian nhiều nhất. Người đã đi làm thường bận, nên hãy lên lịch học đều đặn thay vì học dồn.
Chọn vị trí hợp với mình
Không phải ai vào nghề cũng nên làm hướng dẫn viên. Người từng làm kế toán có thể hợp với điều hành, quyết toán. Người từng làm kinh doanh có thể hợp với bán tour cho khách đoàn công ty. Người từng làm thiết kế, viết lách có thể hợp với làm sản phẩm và nội dung.
Hãy nghĩ về nhịp sống mình muốn. Hướng dẫn viên đi nhiều, xa nhà. Điều hành làm ở văn phòng nhưng trực điện thoại ngoài giờ. Bán tour có áp lực doanh số.
Với người có gia đình, con nhỏ, những vị trí ít đi xa có thể là lựa chọn bền hơn ở giai đoạn đầu, rồi đi nhiều hơn khi con lớn.
Có người kết hợp: làm điều hành ở văn phòng, thỉnh thoảng dẫn những đoàn chuyên đề đúng sở trường của mình.
Tài chính và tâm thế giai đoạn đầu
Giai đoạn đầu, thu nhập thường thấp và không đều, nhất là nếu làm hướng dẫn viên tự do. Bạn cần một khoản tiết kiệm để sống qua vài tháng vắng khách mà không hoảng.
Hãy chuẩn bị tâm thế làm người mới, dù tuổi đời không còn trẻ. Bạn có thể phải nghe góp ý từ người kém tuổi hơn mình nhưng có nhiều năm trong nghề. Người khiêm tốn học nhanh hơn.
Gia đình cũng cần được chuẩn bị: lịch đi vắng, những dịp lễ Tết mình có thể phải làm việc. Nói trước để mọi người hiểu.
Đổi nghề giữa chừng là một quyết định dũng cảm. Làm có chuẩn bị, thử trước, học đàng hoàng, thì nghề lữ hành có thể là một chương thứ hai rất đáng sống.
Câu hỏi thường gặp
Bốn mươi tuổi có làm hướng dẫn viên được không?
Được. Nhiều người bắt đầu ở tuổi đó và làm rất tốt nhờ kinh nghiệm sống và sự điềm tĩnh. Cần học chứng chỉ nghiệp vụ theo quy định, giữ sức khoẻ tốt và chuẩn bị cho nhịp làm việc đi xa.
Người trái ngành cần chứng chỉ gì để làm hướng dẫn viên?
Theo cơ chế chung, người không học đúng chuyên ngành thường cần chứng chỉ nghiệp vụ hướng dẫn du lịch phù hợp với loại thẻ muốn xin, cùng các điều kiện khác như ngoại ngữ với thẻ quốc tế. Hãy hỏi cơ quan quản lý du lịch để biết chính xác.
Kinh nghiệm nghề cũ có giúp gì trong nghề lữ hành?
Có rất nhiều. Kiến thức chuyên môn giúp dẫn những tour chuyên đề, kỹ năng quản lý giúp làm điều hành, kỹ năng bán hàng giúp tư vấn khách. Hãy tìm vị trí tận dụng được thế mạnh mình đang có.
Mới vào nghề lữ hành thu nhập có ổn định không?
Giai đoạn đầu thường chưa ổn định, nhất là với người làm tự do và theo mùa. Nên chuẩn bị một khoản tiết kiệm và cân nhắc bắt đầu ở vị trí có lương cố định nếu gia đình cần thu nhập đều.
Nên thử nghề lữ hành bằng cách nào trước khi bỏ việc?
Đi theo đoàn như người phụ việc vào kỳ nghỉ, làm cộng tác viên bán tour bán thời gian, hay giúp một nhóm du lịch cộng đồng. Vài tháng trải nghiệm thật cho bạn câu trả lời rõ ràng hơn.
